Ẩm thực Việt đặc biệt ở chỗ hiếm khi thiếu rau thơm. Một đĩa rau sống đủ loại bên tô bún, vài cọng ngò rắc lên bát canh, hay nhánh húng quế trong tô phở đều làm nên cái hồn của món ăn.
Thế nhưng nhiều người vẫn lẫn lộn các loại rau thơm và không biết loại nào hợp món nào. Hiểu về từng loại rau, mùi vị và cách dùng sẽ giúp bạn phối hợp khéo léo hơn, biến bữa ăn thường ngày thêm phần tinh tế.
Nhóm rau thơm quen thuộc trong bữa cơm
Hành lá và ngò rí là hai loại phổ biến nhất, gần như món nào cũng dùng được. Hành lá rắc lên canh, cháo, món xào cho dậy mùi; ngò rí thơm nhẹ hợp với các món nước và món cuốn. Cả hai đều dễ trồng ngay trong chậu nhỏ ở ban công.
Ngò gai có lá răng cưa, mùi mạnh hơn ngò rí, rất hợp với các món canh chua, phở và lẩu. Thì là thì gắn liền với các món cá, canh riêu, chả cá, giúp khử tanh và tạo hương đặc trưng. Nắm được bộ rau cơ bản này là bạn đã đủ dùng cho phần lớn món ăn hằng ngày.
Các loại húng và tía tô
Họ nhà húng rất đa dạng. Húng quế mùi nồng ấm, hợp với phở, bún bò và các món cuốn. Húng lủi thơm mát dùng cho gỏi, nộm và ăn kèm thịt luộc. Húng chanh có vị the nhẹ, thường dùng trong vài món cuốn và cả bài thuốc dân gian trị ho.
Tía tô lá tím đặc trưng, mùi thơm ấm, hợp với các món ốc, cháo và ăn kèm bún đậu mắm tôm. Kinh giới thơm nồng thường đi cùng tía tô trong đĩa rau sống. Những loại rau này không chỉ tạo hương mà nhiều loại còn có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa và giải cảm.
Rau thơm cho món cuốn và gỏi
Món cuốn và gỏi là nơi rau thơm tỏa sáng. Ngoài xà lách và các loại húng, không thể thiếu rau răm với vị hơi cay nồng, rất hợp với trứng vịt lộn, gỏi gà và các món hải sản. Diếp cá tuy kén người ăn vì mùi tanh đặc trưng nhưng lại là linh hồn của nhiều đĩa rau sống miền Nam.
Lá lốt và lá mơ cũng là những loại rau đặc biệt: lá lốt dùng cuốn thịt nướng thơm lừng, lá mơ ăn kèm thịt chó, gỏi hoặc trứng chiên. Khi làm món cuốn, hãy phối hợp nhiều loại rau để mỗi miếng cuốn có đủ vị tươi, cay, chát và thơm.
Cách sơ chế và bảo quản rau thơm
Rau thơm rất dễ héo nên cần bảo quản đúng cách. Sau khi mua về, nhặt bỏ lá úa, không nên rửa ngay nếu chưa dùng vì nước đọng làm rau nhanh hỏng. Bọc rau trong khăn giấy khô rồi cho vào hộp hoặc túi, để ngăn mát tủ lạnh sẽ giữ được vài ngày.
Khi dùng, rửa nhẹ nhàng dưới vòi nước và ngâm nước muối loãng vài phút rồi vớt ra để ráo. Không nên vò mạnh làm rau nát và mất mùi. Với những loại dùng thường xuyên như hành, ngò, húng, trồng vài chậu nhỏ tại nhà là cách tiện lợi và luôn có rau tươi.
Phối rau thơm sao cho hài hòa
Rau thơm ngon nhất khi được phối đúng chỗ. Nguyên tắc chung là món nào mùi mạnh thì cần rau thơm cân bằng: món nhiều đạm và béo hợp với rau có vị the mát để đỡ ngán, món nước cần rau tạo hương ấm. Đừng dùng quá nhiều loại một lúc kẻo mùi lấn át nhau.
Thời điểm cho rau cũng quan trọng. Với món nóng, hãy rắc rau thơm vào lúc cuối hoặc khi bưng ra để giữ mùi và màu xanh. Rau cho vào quá sớm sẽ nhũn và mất hương. Một chút tinh tế trong việc chọn và cho rau đúng lúc sẽ nâng cả món ăn lên.
Trồng rau thơm trong không gian nhỏ
Bạn không cần vườn rộng để có rau thơm sạch. Một vài chậu nhỏ trên ban công, bệ cửa sổ hay góc sân là đủ để trồng hành, ngò, húng, tía tô. Những loại này dễ sống, ít sâu bệnh và cho thu hoạch nhanh, chỉ cần đất tơi xốp và nắng nhẹ mỗi ngày.
Trồng rau thơm tại nhà vừa tiện lấy khi cần, vừa an tâm về độ sạch, lại thêm chút xanh mát cho không gian sống. Nhiều loại như hành lá, húng có thể giâm lại từ phần gốc mua ở chợ, cắm xuống đất là mọc. Chỉ cần tưới đều và ngắt lá thường xuyên, bạn sẽ luôn có sẵn nắm rau thơm tươi để làm dậy vị bữa ăn.
Rau thơm là món quà nhỏ của thiên nhiên làm nên bản sắc ẩm thực Việt. Chỉ vài nhánh rau đúng loại cũng đủ khiến bữa ăn thơm ngon và tròn vị hơn hẳn.
Hãy thử để ý hơn đến đĩa rau bên mâm cơm, tập nhận biết từng loại và cách chúng hợp với món nào. Đó là một cách thú vị để hiểu và yêu thêm căn bếp Việt.