Mỗi khi cài một ứng dụng mới, chúng ta thường bấm đồng ý qua loa với hàng loạt yêu cầu quyền truy cập, chỉ để nhanh chóng dùng được app. Nhưng ẩn sau những cái bấm vội đó là việc trao đi quyền tiếp cận vị trí, danh bạ, camera và micro của mình.
Không phải mọi yêu cầu quyền đều xấu, nhiều quyền là cần thiết để ứng dụng hoạt động. Vấn đề là những đòi hỏi vô lý, khi một app xin thứ nó chẳng cần đến. Học cách nhận ra và kiểm soát chúng là một kỹ năng riêng tư quan trọng.
Quyền hợp lý và quyền đáng ngờ
Một số quyền là điều đương nhiên với chức năng của ứng dụng. App bản đồ cần vị trí, app gọi video cần camera và micro, app chỉnh ảnh cần truy cập thư viện ảnh. Những yêu cầu này hoàn toàn hợp lý.
Ngược lại, khi một trò chơi đơn giản đòi đọc danh bạ, một app đèn pin xin biết vị trí, hay một ứng dụng ghi chú muốn dùng micro, đó là những dấu hiệu đáng đặt câu hỏi. Nếu một quyền không liên quan gì đến chức năng chính, bạn có quyền nghi ngờ động cơ.
Vì sao ứng dụng thèm quyền của bạn
Nhiều ứng dụng miễn phí kiếm tiền bằng cách thu thập dữ liệu người dùng để phục vụ quảng cáo hoặc bán cho bên thứ ba. Với chúng, quyền truy cập vị trí, danh bạ và thói quen của bạn là một nguồn lợi, chứ không phải để phục vụ bạn.
Hiểu điều này giúp bạn nhìn các yêu cầu quyền với con mắt thực tế hơn. Khi một dịch vụ không thu phí, rất có thể chính dữ liệu của bạn là thứ đang được đem ra đổi chác. Điều đó không phải lúc nào cũng xấu, nhưng bạn nên biết để chọn lựa có ý thức.
Kiểm tra và thu hồi quyền đã cấp
Bạn không bị kẹt với những quyền đã lỡ đồng ý. Trong phần cài đặt của thiết bị có mục quản lý quyền, cho phép bạn xem ứng dụng nào đang có quyền gì và thu hồi bất cứ quyền nào thấy không ổn.
Hãy thử vào đó và rà soát. Bạn có thể ngạc nhiên khi thấy bao nhiêu ứng dụng đang có quyền truy cập vị trí hay micro mà không cần thiết. Tắt bớt những quyền thừa thãi này giúp giảm rủi ro mà thường chẳng ảnh hưởng gì đến việc dùng app.
Ưu tiên cấp quyền khi cần thay vì mãi mãi
Các thiết bị hiện đại cho phép bạn cấp quyền một cách linh hoạt hơn, chẳng hạn chỉ cho phép truy cập vị trí khi đang dùng ứng dụng thay vì cho phép mọi lúc, hoặc chỉ cấp quyền một lần. Đây là những lựa chọn nên tận dụng.
Với vị trí, cấp quyền chỉ khi đang dùng app đã đủ cho hầu hết nhu cầu, mà không để ứng dụng âm thầm theo dõi bạn suốt ngày ở nền. Chọn mức cấp quyền hẹp nhất mà app vẫn hoạt động được là một thói quen bảo vệ riêng tư tốt.
Đọc kỹ trước khi cài và tin nguồn uy tín
Phòng bệnh tốt hơn chữa bệnh. Trước khi cài, hãy dành chút thời gian xem ứng dụng đến từ nhà phát triển nào, có nhiều lượt tải và đánh giá tích cực không. Những app từ nguồn mờ ám hoặc ít người biết cần được cân nhắc kỹ hơn.
Nếu hai ứng dụng cùng chức năng mà một cái đòi quyền ít hơn hẳn cái kia, lựa chọn thường đã rõ. Ủng hộ những ứng dụng tôn trọng quyền riêng tư cũng là cách khuyến khích cả thị trường làm điều đúng đắn.
Rà soát quyền định kỳ thành thói quen
Danh sách quyền trên thiết bị của bạn thay đổi liên tục theo mỗi ứng dụng cài mới, nên rà soát một lần là chưa đủ. Hãy đặt cho mình thói quen vài tháng một lần mở phần quản lý quyền và xem lại xem có gì bất hợp lý đã lọt vào.
Nhiều thiết bị hiện nay còn chủ động gửi báo cáo về việc ứng dụng nào đã dùng quyền nào, chẳng hạn app nào đã truy cập vị trí của bạn bao nhiêu lần. Đừng bỏ qua những báo cáo này, chúng thường hé lộ những ứng dụng đang âm thầm thu thập nhiều hơn bạn tưởng.
Quyền truy cập là thứ bạn cho đi, nên bạn có toàn quyền quyết định. Hãy dành ít phút rà soát lại các quyền đã cấp trên thiết bị, thu hồi những gì thừa thãi, và từ nay cân nhắc kỹ hơn mỗi khi một ứng dụng ngỏ lời xin quyền. Dữ liệu của bạn xứng đáng được bảo vệ.